Publikacje w roku 2013

Vol. 20, Zeszyt 4



Właściwości materii organicznej w różny sposób użytkowanych gleb płowych stagnoglejowych

International Agrophysics
Rok : 2013
Volumen : 20
Zeszyt : 4
Strony : 565 - 576
  PDF 288.61 KB
Autorzy: Jerzy Jonczak1

1Zakład Geoekologii i Geoinformacji, Instytut Geografii i Studiów Regionalnych, Akademia Pomorska w Słupsku ul. Partyzantów 27, 76-200 Słupsk
Streszczenie :

Celem badań była ocena wpływu typu użytkowania gleb płowych stagnoglejowych na właściwości ich materii organicznej i podatność na utlenianie węgla organicznego. Badania przeprowadzono w jednym kompleksie gleb na obszarze Równiny Sławieńskiej. Próbki gleb z poziomu próchnicznego pobrano w pięciu powtórzeniach z sześciu w różny sposób użytkowanych stanowisk – ponad 100-letni las bukowo-dębowy (BOF), łąka (M), pole uprawne (AF), ugór (F), zalesienie porolne brzozą w wieku 15 lat (SAB) i porolne zalesienie olchą w wieku 30 lat (SAA). W próbkach oznaczono wybrane właściwości chemiczne stosując standardowe metody wykorzystywane w gleboznawstwie, a ponadto skład frakcyjny próchnicy metodą Shnitzera, absorbancję światła w 0,01% alkalicznych roztworach kwasów huminowych przy długościach fal 280, 465 i 665 nm oraz podatność na utlenianie węgla organicznego w roztworach KMnO4 o stężeniach 0,033, 0,167 i 0,333 mol·dm-3. Uzyskane wyniki potwierdzają silny wpływ charakteru użytkowania na zawartość, zasoby i właściwości materii organicznej gleb. Szczególnie duże różnice obserwowano pomiędzy nigdy nie użytkowanymi rolniczo glebami leśnymi a glebami uprawnymi i leśnymi porolnymi. W glebach leśnych obserwowano wyższe stężenia, ale około 2-krotnie mniejsze zasoby węgla organicznego niż w glebach rolnych i porolnych, które charakteryzowały się obecnością pouprawnego poziomu próchnicznego. Największe różnice pomiędzy stanowiskami obserwowano pod względem udziału w ogólnej zawartości węgla organicznego frakcji kwasów fulwowych wyizolowanych w trakcie dekalcytacji próbek. Największy udział był w glebach ugorowanych, nieco niższy we wtórnie zalesionych brzozą i pola uprawnego, i znacznie niższy na pozostałych stanowiskach. Mniejsze różnice obserwowano pod względem udziału w puli węgla organicznego kwasów fulwowych i kwasów huminowych. Na stanowiskach BOF, AF, F i SAB obserwowano ilościową przewagę kwasów huminowych nad fulwowymi. Współczynniki absorbancji alkalicznych roztworów kwasów huminowych wskazują na większą dojrzałość próchnicy na stanowiskach z diminacją lub znacznym udziałem roślinności trawiastej. Dodatnie, istotne statystycznie współczynniki korelacji pomiędzy udziałem najbardziej podatnych na utlenianie w roztworach KMnO4 frakcji węgla organicznego a wartościami współczynników absorbancji roztworów kwasów huminowych świadczą o większej podatności na utlenianie młodych kwasów huminowych niż bardziej dojrzałych.

Słowa kluczowe : materia organiczna gleb, węgiel organiczny, gleby płowe stagnoglejowe, gleby leśne, gleby rolne
Język : angielski